تحلیل و نقد تجربه‌گرایی علم مدرن از دیدگاه قرآن

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 استاد نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه (ص) در استان مرکزی واحد آشتیان

2 دبیر آموزش گروه علمی قرآن و حدیث نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه (ص) در استان مرکزی واحد آشتیان

چکیده

تجربه‌گرایی یکی از مبانی علم مدرن است. بر اساس دیدگاه تجربه‌گرایان، تمام مسائل فردی و اجتماعی بشری، با تکیه بر تجربه و آزمون قابل‌دستیابی است و چیزی که از طریق آزمایش و تجربه به دست نیاید، از حقیقت برخوردار نیست. این دیدگاه علیرغم اینکه طرفداران زیادی داشته و پیشرفت‌های زیادی کرده است،  اما دیده می‌شود که با توسعه علوم گوناگون، دچار کاستی‌ها و بحران‌هایی بی‌شماری است که محصول خطاهای تجربه و آزمون بوده است. مراجعه به آیات قرآن کریم، نشان می‌دهد که تجربه به‌عنوان یکی از راه‌های کشف حقیقت و دستیابی به معرفت، نسبت به امور و مسائلی اعتبار دارد که قابلیت تجربه و آزمایش را داشته باشد. اما بسیاری از مسائل در جهان هستی وجود دارند که به‌عنوان ماورای طبیعت شناخته می‌شوند و دست تجربه و آزمون نسبت به آن‌ها کوتاه است. از همین جهت است که در آیات بسیاری تفکر تجربه‌گرایی را موردنقد قرار داده است. در این تحقیق ضمن بیان جایگاه تجربه در علم مدرن و قرآن کریم، به برخی از نقدهای که بر اساس آیات قرآن کریم نسبت به تجربه‌گرایی وارد می‌شود، اشاره‌شده و مستندات آن از قرآن کریم بیان گردیده است. این نقدها نسبت به پیامدهایی تجربه‌گرایی مانند انحصار شناخت در تجربه، حس‌گرایی، ماده‌گرایی، شکاکیت، دنیاگرایی، جزئی‌نگری و... است که همگی بر اساس آیات قرآن کریم، مردود دانسته شده است.

کلیدواژه‌ها